श्रम स्वीकृति (Labour Permit)
नेपाल सरकारको आधिकारिक अनुमति, तपाईंको कानुनी सुरक्षा र बिमा सक्रिय गर्ने मुख्य आधार।
विदेशमा रोजगारीका लागि जाने नेपाली नागरिकले पूरा गर्नुपर्ने महत्वपूर्ण कानुनी प्रक्रियामध्ये श्रम स्वीकृति पनि एक हो। यसले नेपालबाट वैदेशिक रोजगारीमा जाने प्रक्रिया कानुनी रूपमा पूरा भएको देखाउँछ र सम्बन्धित सरकारी प्रणालीमा कामदारको वैदेशिक रोजगारीसम्बन्धी विवरण दर्ता हुन्छ। श्रम स्वीकृति लिएर मात्र वैदेशिक रोजगारीमा जाने प्रक्रिया पूरा भएको मानिन्छ। त्यसैले भिसा वा रोजगार सम्झौता प्राप्त भइसकेपछि पनि श्रम स्वीकृतिको प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्ने हुन सक्छ।
कसलाई श्रम स्वीकृति आवश्यक पर्छ?
वैदेशिक रोजगारीका लागि नेपालबाट विदेश जाने व्यक्तिले आफ्नो अवस्था र रोजगारीको प्रकृतिअनुसार श्रम स्वीकृति लिनुपर्ने हुन्छ।
अनिवार्य चाहिने अवस्थाहरू
- विदेशमा तलब वा पारिश्रमिक लिएर काम गर्न जाने व्यक्ति
- रोजगारदाता वा म्यानपावर कम्पनीमार्फत विदेश जाने कामदार
- व्यक्तिगत रूपमा रोजगारीको अवसर प्राप्त गरेर विदेश जाने व्यक्ति
- नयाँ रोजगारदाता वा नयाँ देशमा रोजगारीका लागि जाने व्यक्ति
- पहिलेको श्रम स्वीकृतिको अवधि समाप्त भएपछि पुनः वैदेशिक रोजगारीमा जाने व्यक्ति
अन्य अवस्थाहरू
- तर हरेक व्यक्तिको अवस्था एउटै हुँदैन। विद्यार्थी, सरकारी काम, कूटनीतिक जिम्मेवारी वा अन्य विशेष अवस्थाका व्यक्तिका लागि फरक नियम लागू हुन सक्छन्। त्यसैले आफ्नो अवस्था विशेष हो भने सम्बन्धित सरकारी निकायबाट जानकारी लिएर मात्र प्रक्रिया अगाडि बढाउनु उचित हुन्छ।
श्रम स्वीकृति किन आवश्यक छ?
रोजगारीलाई कानुनी बाटोमा लैजान मद्दत गर्छ
श्रम स्वीकृतिको प्रक्रिया पूरा गरेर वैदेशिक रोजगारीमा जाँदा तपाईंको रोजगारीसम्बन्धी विवरण सरकारी प्रणालीमा दर्ता हुन्छ।
सरकारी अभिलेख कायम हुन्छ
तपाईं कुन देश, कुन रोजगारदाता र कुन कामका लागि विदेश जाँदै हुनुहुन्छ भन्ने विवरण सम्बन्धित प्रणालीमा राखिन्छ।
समस्या पर्दा सरकारी संयन्त्रसम्म पुग्न सजिलो हुन्छ
विदेशमा रोजगारदाता, करार, तलब वा अन्य विषयमा समस्या आएमा आफ्नो वैदेशिक रोजगारीसम्बन्धी कागजात र सरकारी अभिलेख महत्वपूर्ण प्रमाण बन्न सक्छन्।
वैदेशिक रोजगारसम्बन्धी सुरक्षा प्रक्रियासँग जोडिन्छ
श्रम स्वीकृति लिने क्रममा बीमा, कल्याणकारी कोष, स्वास्थ्य परीक्षण तथा अभिमुखीकरणजस्ता आवश्यक चरणहरू पूरा गर्नुपर्ने हुन्छ। DOFE ले पनि वैदेशिक रोजगारीमा जानुअघि यी प्रक्रियाहरू पूरा गर्नुपर्ने विषयमा जानकारी दिएको छ।
परिवारलाई पनि आवश्यक कागजात सुरक्षित राख्न सजिलो हुन्छ
श्रम स्वीकृति, पासपोर्ट, भिसा, रोजगार सम्झौता, बीमा र अन्य कागजातको प्रतिलिपि परिवार वा विश्वासिलो व्यक्तिसँग राख्नु उपयोगी हुन्छ।
रेमिट्यान्स र बैंकिङ सेवामा सहुलियत
विशेष रेमिट्यान्स दर तथा वैदेशिक रोजगार बचत खाताको फाइदा लिनका लागि श्रम स्वीकृति हुनु अनिवार्य छ।
आवेदन प्रक्रिया — चरणबद्ध रूपमा
FEIMS मा प्रोफाइल तथा आवेदन
DOFE को वैदेशिक रोजगार सूचना व्यवस्थापन प्रणाली (FEIMS) मार्फत आवश्यक विवरण भरेर प्रक्रिया सुरु गरिन्छ। DOFE को आधिकारिक म्यानुअलले FEIMS मा प्रवेश गर्दा पछिल्लो पासपोर्ट नम्बर प्रयोग गर्ने प्रक्रिया देखाएको छ।
स्वास्थ्य परीक्षण
सम्बन्धित नियमअनुसार स्वीकृत स्वास्थ्य संस्थाबाट स्वास्थ्य परीक्षण गराउनुपर्छ। स्वास्थ्य परीक्षणको आवश्यकता र प्रक्रिया गन्तव्य देशअनुसार फरक हुन सक्छ।
पूर्व-प्रस्थान अभिमुखीकरण
विदेश जानुअघि स्वीकृत संस्थाबाट पूर्व-प्रस्थान अभिमुखीकरण तालिम (PDOT) लिनुपर्ने व्यवस्था छ। यसबाट कामदारले विदेश जानुअघि आफ्नो काम, अधिकार, जिम्मेवारी, सम्भावित जोखिम र सम्बन्धित विषयबारे आधारभूत जानकारी प्राप्त गर्छ।
बीमा तथा आवश्यक कोषमा योगदान
लागू नियमअनुसार आवश्यक बीमा तथा वैदेशिक रोजगार कल्याणकारी कोषको रकम भुक्तानी गर्नुपर्छ। DOFE को हालको FAQ मा नयाँ श्रम स्वीकृतिका क्रममा उमेरअनुसार बीमा रकम, सामाजिक सुरक्षा कोष तथा कल्याणकारी कोषसम्बन्धी भुक्तानीको विवरण दिइएको छ।
कागजात अपलोड तथा आवेदन पेश
आवश्यक कागजातहरू स्क्यान गरी सम्बन्धित FEIMS प्रक्रियामार्फत पेश गरिन्छ। कागजातमा कुनै त्रुटि, अस्पष्टता वा गलत विवरण भएमा आवेदनमा समस्या आउन सक्छ।
स्वीकृति प्राप्त गर्ने
सम्बन्धित निकायले पेश गरिएका विवरण तथा कागजात जाँच गरेपछि श्रम स्वीकृति प्रक्रिया पूरा हुन्छ। आफ्नो श्रम स्वीकृति जारी भएको छ कि छैन भनेर सम्बन्धित सरकारी प्रणालीबाट जानकारी लिन सकिन्छ।
शुल्क जानकारी
श्रम स्वीकृतिको लागि कति खर्च लाग्छ?
| विवरण | रकम (NPR) | पैसा कहाँ तिर्ने? |
|---|---|---|
| DOFE श्रम स्वीकृति शुल्क | 700 – 1,500 | DOFE लाई प्रत्यक्ष |
शुल्क तपाईंको अवस्था र लागू नियमअनुसार फरक हुन सक्छ। बीमा, कल्याणकारी कोष, स्वास्थ्य परीक्षण, PDOT लगायतका खर्च पनि छुट्टाछुट्टै हुन सक्छन्। आवेदन गर्नुअघि DOFE को पछिल्लो शुल्क तथा सूचना जाँच गर्नुहोस्।
विदेशमै हुँदा श्रम स्वीकृति नवीकरण
पहिले नै वैदेशिक रोजगारीमा रहेका कामदारले आफ्नो अवस्था र लागू प्रक्रियाअनुसार श्रम स्वीकृति नवीकरण गर्नुपर्ने हुन सक्छ। विशेषगरी:
- करार अवधि थपिएको अवस्थामा
- नयाँ रोजगारदातासँग काम सुरु गर्दा
- नयाँ देशमा रोजगारीका लागि जाँदा
- पहिलेको श्रम स्वीकृति समाप्त भएपछि पुनः रोजगारीमा जाँदा
नोट: नवीकरणको प्रक्रिया र आवश्यक कागजात समयअनुसार फरक हुन सक्छन्। त्यसैले विदेशमा रहेका कामदारले DOFE/FEIMS को हालको निर्देशन हेरेर मात्र आवेदन गर्नु उचित हुन्छ। DOFE ले विदेशमा रहेका वा पुनः वैदेशिक रोजगारीमा जाने कामदारका लागि श्रम स्वीकृतिसम्बन्धी सेवाहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ।
पासपोर्ट वा श्रम स्वीकृतिको कागजात हरायो भने?
विदेशमा हुँदा पासपोर्ट, श्रम स्वीकृति वा अन्य महत्वपूर्ण कागजात हराएमा ढिला नगरी सम्बन्धित नेपाली दूतावास वा सम्बन्धित सरकारी निकायसँग सम्पर्क गर्नुहोस्।
तुरुन्त गर्नुपर्ने काम
- हराएको कागजातको जानकारी दिनुहोस्, पासपोर्ट हराएको हो भने स्थानीय सम्बन्धित निकायमा आवश्यक रिपोर्ट गर्नुहोस्।
- नेपाली दूतावास/नियोगसँग सम्पर्क गर्नुहोस्, आफ्नो अवस्थाअनुसार दूतावासबाट आवश्यक कन्सुलर सहायता लिनुहोस्।
- डिजिटल तथा फोटोकपी सुरक्षित राख्नुहोस् पासपोर्ट, श्रम स्वीकृति, भिसा, करार, बीमा तथा अन्य कागजातको डिजिटल प्रतिलिपि सुरक्षित स्थानमा राख्नु उपयोगी हुन्छ।
- परिवारलाई पनि जानकारी दिनुहोस्, नेपालमा रहेका परिवारका सदस्यसँग पनि महत्वपूर्ण कागजातको प्रतिलिपि राख्नु राम्रो हुन्छ।
प्रायः सोधिने प्रश्नहरू (FAQ)
देश बिशेष जानकारी
विस्तृत जानकारीको लागि सम्बन्धित देशमा क्लिक गर्नुहोस्