ठगीबाट बच्ने उपाय र सहायता
वैदेशिक रोजगारका नाममा हुने ठगीबाट आफूलाई सुरक्षित राख्नुहोस् र समस्या पर्दा कानुनी सहायता लिनुहोस्।
वैदेशिक रोजगारमा राम्रो अवसरको खोजी गर्दा धेरै नेपाली दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरू दलाल र अवैध म्यानपावरको फन्दामा पर्ने गरेका छन्। नक्कली भिसा, भिजिट भिसामा कामको प्रलोभन र तोकिएभन्दा धेरै रकम असुल्ने प्रवृत्ति व्यापक छ। सही जानकारी, सरकारी प्रणालीको प्रयोग र सचेतनाले मात्र तपाईंलाई यस्ता ठगीबाट बचाउन सक्छ। यदि तपाईं ठगीमा पर्नुभएको छ भने मौन नबस्नुहोस्, सरकारी र कानुनी निकायहरू तपाईंलाई मद्दत गर्न तयार छन्।
ठगीका प्रकार र बच्ने उपायहरू
दलालहरूले कसरी फसाउँछन् र तपाईं कसरी सुरक्षित रहने?
सामान्य ठगीका तरिकाहरू
- भिजिट भिसामा सेटिङ: घुम्न जाने भिसा (Tourist Visa) मा विदेश पठाएर त्यहाँ काम लगाइदिने झुटो आश्वासन।
- नक्कली मागपत्र (Fake Demand): हुँदै नभएको कम्पनी वा कामको नक्कली कागज देखाएर पैसा असुल्ने।
- रसिद नदिने: लाखौं रुपैयाँ लिने तर प्रमाणको रूपमा कुनै बैंकिङ भौचर वा रसिद नदिने।
- फ्री भिसा फ्री टिकटको दुरुपयोग: रोजगारदाताले सबै खर्च व्यहोर्ने काममा पनि कामदारबाट मोटो रकम असुल्ने।
सुरक्षित रहने उपायहरू
- आधिकारिक म्यानपावर मात्र: DOFE मा दर्ता भएका र खारेज नभएका म्यानपावरबाट मात्र प्रक्रिया अघि बढाउने।
- बैंकिङ कारोबार मात्र: व्यक्तिगत खाता वा नगदमा पैसा नदिने। म्यानपावरको बैंक खातामा मात्र पैसा जम्मा गर्ने।
- कागजातको जाँच: DOFE को वेबसाइट वा 'Baideshik Rojgar' मोबाइल एपबाट मागपत्र (LT Number) जाँच गर्ने।
- व्यक्तिगत दलालबाट टाढा: गाउँघरका चिनेजानेका भए पनि व्यक्तिगत एजेन्टलाई पैसा र राहदानी नबुझाउने।
समस्या पर्दा कहाँ सम्पर्क गर्ने?
वैदेशिक रोजगार विभाग (DOFE)
नेपालभित्र ठगीमा परेमा, म्यानपावरले सम्झौताअनुसार काम वा तलब नदिएमा उजुरी दिने मुख्य निकाय।
नेपाली दूतावास
विदेश पुगेर अलपत्र परेमा वा कम्पनीले पासपोर्ट जफत गरी कामबाट निकालेमा दूतावासमा सम्पर्क गर्नुहोस्।
श्रम कल सेन्टर (Call Center)
११४१ (नेपालभित्र) डायल गरेर वैदेशिक रोजगारसम्बन्धी कुनै पनि जानकारी वा उजुरी दर्ता गर्न सकिन्छ।
आप्रवासी स्रोत केन्द्र (MRC)
विभिन्न जिल्लामा रहेका MRC हरूले कामदारलाई निःशुल्क सूचना, कानुनी सल्लाह र न्यायमा पहुँच पुर्याउँछन्।
कन्सुलर सेवा विभाग
विदेशमा दुर्घटना भएमा, उद्धार गर्नुपरेमा वा शव नेपाल ल्याउनुपरेमा परिवारले यस विभागमा निवेदन दिनुपर्छ।
नेपाल प्रहरी
व्यक्तिगत दलालले पैसा ठगेर भागेमा वा मानव बेचबिखनको शंका लागेमा सिधै प्रहरीमा जाहेरी दिनुहोस्।
ठगीमा परेमा उजुरी गर्ने प्रक्रिया
प्रमाणहरू सुरक्षित गर्नुहोस्
उजुरी गर्नुअघि पैसा बुझाएको रसिद, बैंक भौचर, दलालसँगको कल रेकर्ड, च्याट (WhatsApp/Facebook), र पासपोर्टको कपी जम्मा गर्नुहोस्। प्रमाण बिना कानुनी कारबाही गर्न गाह्रो हुन्छ।
सम्बन्धित निकाय पहिचान गर्नुहोस्
संस्थागत (म्यानपावर कम्पनी) ठगी हो भने वैदेशिक रोजगार विभाग (DOFE) बुद्धनगरमा जानुहोस्। यदि व्यक्तिगत दलालले ठगेको हो भने नजिकको प्रहरी कार्यालय वा वैदेशिक रोजगार न्यायाधिकरणमा जानुहोस्।
उजुरी / निवेदन दर्ता
सबै प्रमाणहरू संलग्न गरी विस्तृत विवरण खुलाएर निवेदन दिनुहोस्। हाल DOFE ले अनलाइन वा ईमेल मार्फत पनि उजुरी लिने व्यवस्था गरेको छ।
छलफल र क्षतिपूर्ति
विभागले म्यानपावर वा दलाललाई झिकाएर छलफल गराउँछ। कसुर प्रमाणित भएमा तपाईंको रकम फिर्ता (क्षतिपूर्ति सहित) गराउने र दोषीलाई कारबाही गर्ने काम हुन्छ।
महत्वपूर्ण सम्पर्क नम्बरहरू
आपतकालीन अवस्थामा यी नम्बरहरूमा सम्पर्क गर्नुहोस्।
| निकाय / संस्था | सम्पर्क नम्बर (Toll-Free/Hotline) | के को लागि? |
|---|---|---|
| श्रम कल सेन्टर | 1141 वा 16600150005 | उजुरी, परामर्श र सामान्य जानकारी |
| नेपाल प्रहरी (मानव बेचबिखन ब्युरो) | 100 वा 1177 | दलालले बन्धक बनाएमा वा बेचेमा |
| कन्सुलर सेवा विभाग | +977-1-4113182 | विदेशमा उद्धार र शव ल्याउन |
| वैदेशिक रोजगार बोर्ड (FEPB) | 16600150005 | आर्थिक सहायता र छात्रवृत्तिको लागि |
यस्ता संकेत देखिएमा सावधान हुनुहोस् (Red Flags)
- तपाईंलाई भिजिट भिसा (Tourist Visa) मा विदेश जान दबाब दिइएको छ।
- म्यानपावरको बैंक खातामा नभई कुनै व्यक्तिको नाममा पैसा जम्मा गर्न लगाइएको छ।
- तपाईंले जम्मा गरेको पैसाको आधिकारिक बिल/रसिद दिन आनाकानी गरिएको छ।
- श्रम स्वीकृति (Labour Permit) नलिइकन उड्ने टिकट हातमा थमाइएको छ (यस्तो अवस्थामा एयरपोर्टबाटै फर्काइन्छ)।
आफैं कसरी जाँच गर्ने?
- म्यानपावरको अवस्था: वैदेशिक रोजगार विभागको वेबसाइटमा गएर उक्त म्यानपावर खारेज वा निलम्बनमा परे/नपरेको हेर्नुहोस्।
- LT नम्बर जाँच: पत्रिका वा फेसबुकमा आएको विज्ञापनको Lot Number (LT No.) DOFE को वेबसाइटमा राखेर हेर्दा विवरण नमिलेमा त्यो नक्कली हो।
- पासपोर्ट ट्र्याकिङ: आफ्नो पासपोर्ट नम्बर प्रयोग गरी FEIMS प्रणालीमा आफ्नो श्रम स्वीकृतिको अवस्था आफैं हेर्नुहोस्।
प्रायः सोधिने प्रश्नहरू (FAQ)
देश बिशेष जानकारी
विस्तृत जानकारीको लागि सम्बन्धित देशमा क्लिक गर्नुहोस्